از آنهاست به من اجازه داد كه يادداشت كوچكى را كه در تهران گردآورده و دربارهء دو استان خيلى جالب اين كشور است و تا امروز راجع به آنها خيلى كم اطلاع در دست بود انتشار دهم . آقاى ژيربيه ، استاد ارمنى ، سفارش‌نامه‌هائى خيلى مؤثر نزد هم‌ميهنان خود كه در هشتر خان بودند فرستاد و اطلاعات بسيار جالب دربارهء جمعيت ارمنى ايران و فرقهء يزيدىها به من داد . آقاى سرهنك دوم اگوست دوبن تام ، حاضر خدمتى كرد و يك تصوير تقريبا منحصرى در اروپا را كه عباس ميرزا به او داده بود به من ارائه داد « اين تصوير بعنوان قدردانى از يك دوست داده شد كه در ضمن ، سيماى يك شاهزادهء دوست صميمى فرانسه را در كشور فرانسه بشناسند . » « 1 » نقاشىهاى ديگر اين كتاب را چندين نقاش زبردست با مداد كشيده‌اند ؛ هرچند كه اين اثرات در جاى خود شايستگى دارند ولى يكى از آنها بقدرى جالب است كه اگر نبود هرگز به انديشهء چاپ اين كتاب نمىافتادم ؛ و آن نقشهء جغرافيائى است كه همراه كتاب مىباشد و بهترين زيور آن بشمار مىآيد . در آغاز اين قرن اطلاعات مردم دربارهء جغرافياى ايران به اندازه‌اى ناقص بود كه نام پايتخت اين كشور شاهنشاهى را به زور مىشناختند . هرچند كه دانويل‌ها ، زيل‌ها ، باربيه دوبوكاژها ، اوليويه‌ها ، بوشان‌ها ، با دانائى ستودنى خويش توانسته بودند كه غلطهاى فراوانى را اصلاح كنند ولى هنوز رگهء معدنى تپه‌هاى اصلى را نمىشناختند ، امتداد كوه‌ها ، جريان رودها و حتى از وجود چندين درياچه بىخبر بودند . در سال 1808 يك جغرافيدان كوشا و شايسته به نام آقاى لاپى كه به همان اندازه فروتن بود بنا به خواهش من خيلى ميل پيدا كرد كه سفرنامه‌هاى خيلى تازه

--> ( 1 ) - آقاى بن‌تام در سال 1807 و 1808 در ايران مأموريت داشت كه به ارتش ايران سازمان اروپائى بدهد . به نامه‌هاى او دربارهء مسافرتش به « كتابخانهء انگليسى » سال 1810 و 1811 مراجعه شود . اين مأموريت پيش از آمدن ژنرال گاردان و مستقل از آن انجام گرفته است .